محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
84
كتاب الجغرافية ( فارسى )
جزء دوم - ناحيهء اوّل 69 - [ پ r 14 ] جزء دوم به سه ناحيه تقسيم مىشود . ناحيهء اوّل : حدود آن از ساحل شهر عدن و صنعا تا زمين يمامه و سرزمين نجد در مشرق و در مغرب تا سرزمين يمامه و زمينهاى مشاوز « 1 » و زمين تهامه تا جزيرة العرب ( حجاز ) كه منتهى به مكه مىشود ، كه خداوند بر شرف آن بيفزايد مىباشد . مكه خانهاى است كه خداوند آن را قبله قرار داده و زيارت آن را به عنوان حج واجب گردانيده ، به دليل اين آيه : « از واجبات الهى كه بر عهدهء مردم است زيارت خانهء خداست ، البته براى كسى كه استطاعت داشته باشد » . « 2 » خانهء شريف مكّه 70 - از شگفتىهاى اين خانهء شريف اين است كه طول آن بيست و يك ذراع و عرض آن نيز همين مقدار « 3 » است با اين وجود هزاران نفر داخل آن مىشوند و همه را در خود جاى مىدهد و همه به سوى آن نماز مىخوانند و هيچكس مانع نماز خواندن ديگرى نمىشود ، و در داخل خانهء خدا به يك جهت قبله نماز نمىخوانند بلكه داخل و خارج آن از هر طرف قبله است . در درون اين
--> ( 1 ) . Mashawiz ، سرزمينى در يمن . ( 2 ) . آل عمران / 97 . ( 3 ) . طول و عرض خانهء كعبه به گفته ازرقى در اخبار مكه ، ترجمهء محمود مهدوى دامغانى ، ص 53 چنين است : ( پهناى خانه در زمين 32 ذراع ، از ركن حجر الاسود تا ركن شامى ، و فاصله ميان ركن غربى تا ركن يمانى ، 31 ذراع ، پهناى كعبه از ركن حجر الاسود تا ركن يمانى ، 20 ذراع ، و فاصلهء ميان ركن شامى تا ركن غربى 22 ذراع است ) در اعلاق النفيسه ، ص 41 ، طول خانهء كعبه را 30 ذراع و عرض آن را 22 ذراع و ارتفاع خانه را 9 ذراع آورده است .